Stolarka drewniana a wilgotność powietrza.

Drewno jest materiałem naturalnym o właściwościach higroskopijnych a zatem jest podatne na wchłanianie między innymi pary wodnej znajdującej się w powietrzu. Może się tak zdarzyć w przypadku zbyt dużej wilgotności wewnątrz pomieszczeń / tego powinniśmy unikać / lub przy dużej wilgotności powietrza na zewnątrz / na to już nie mamy wpływu /. Z punktu widzenia samej konstrukcji stolarki drewnianej chwilowa / kilkunastodniowa / zmiana wilgotności drewna użytego do jej produkcji nie ma wpływu na jej jakość. Kleje użyte do klejenia drewna przeznaczonego do zastosowania zewnętrznego muszą mieć klasę D4 a zatem są wodoodporne i nie ma ryzyka że spoiny klejowe ulegną uszkodzeniu. Natomiast trzeba się liczyć z tym, że elementy okna czy drzwi pod długotrwałym wpływem wilgoci z powietrza ulegną tzw. pęcznieniu co może oznaczać wydłużeniu elementów stolarki w stosunku do wymiarów pierwotnych.  W stolarce drewnianej gdzie zachowano normowe szczeliny między skrzydłem i ościeżnicą / 4-6 mm / spęcznienie elementów okna czy drzwi nie powinno powodować kłopotów, gorzej gdy tych norm nie przestrzegano.  
Pęcznienie drewna jest różne dla różnych gatunków drewna np.:
- dla sosny wynosi około 0,2% przy zmianie wilgotności o 1 % a więc podwyższenie wilgotności o 1 % skutkuje wydłużeniem elementu o 2 mm, podwyższenie wilgotności o 2 % skutkuje wydłużeniem o 4 mm, itd.
- dla dębu wynosi około 0,15% przy zmianie wilgotności o 1 %.
Innym parametrem związanym ze zmianą wilgotności drewna jest czas wymiany wilgotnościowej:
- dla sosny wynosi on około 12-15 dni
- dla dębu wynosi około 40 dni.
Co to oznacza? Że drewno poddane wilgoci po takim czasie zaczyna pęcznieć a przy zmniejszeniu wilgoci po takim czasie zaczyna się kurczyć. Jak z powyższego wynika, drewno sosnowe szybciej reaguje na zmianę wilgotności otoczenia natomiast dębowe znacznie wolniej i jest bardziej odporne na wilgoć.
Natomiast dębina zawilgocona będzie znacznie dłużej dochodziła " do siebie ".
Podobny proces choć z innego powodu zachodzi w stolarce z PCV czy aluminium - tu powodem wydłużenia jest temperatura. Szczególnie dotyczy to stolarki malowanej czy oklejanej ciemniejszymi kolorami. Niejednokrotnie się zdarza, że okna czy drzwi z tych materiałów wystawione na działanie słońca rozszerzą się tak że mamy kłopot z jej otwieraniem. Zwykle jest to krótko trwałe i po zmniejszeniu temperatury dolegliwość z otwieraniem ustępuje - należy do tego podejść ze spokojem, tak po prostu jest i nic na to nie poradzimy. Ze stolarką drewnianą jest podobnie ale tu czynnikiem wywołującym to zjawisko jest wilgoć.
Inna różnica jest jeszcze taka, że wydłużenie elementów nie będzie chwilowe - drewno potrzebuje trochę czasu by wrócić do pierwotnej wilgotności - będzie to trwało kilka, kilkanaście dni. I na ten czas musimy uzbroić się w cierpliwość - możemy co prawda spróbować wyregulować stolarkę - i pogodzić się z tym, że przez ten czas nasze okna czy drzwi będą się trochę trudniej otwierały czy zamykały.

Okna dźwiękoszczelne czyli jakie.

Standardowe nowoczesne okna mają zwykle tzw. współczynnik tłumienia w granicach 31-32 dB przy zamkniętym oknie. Co to oznacza? Że hałas między stroną zewnętrzną i wewnętrzną na przegrodzie okiennej ulega zmniejszeniu właśnie o te 31-32 dB. Dla przeciętnych warunków zewnętrznych jest to zwykle wystarczające. Przy wielkości hałasu zewnętrznego w wysokości 80 dB wewnątrz pomieszczenia uzyskamy niecałe 50 dB. Wielkość hałasu w wysokości 80 dB odpowiada hałasowi ulicy o sporadycznym ruchu samochodów / uliczki wewnątrz osiedlowe bez ruchu autobusowego czy tramwajowego / natomiast 50 dB hałasu wewnętrznego jest wystarczające dla zwykłych pomieszczeń mieszkalnych / za wyjątkiem sypialni gdzie wymagany jest poziom hałasu poniżej 30 dB /. Biorąc pod uwagę że w porze nocnej ruch samochodowy na ulicach wewnętrznych jest znikomy można przyjąć że i w tym wypadku standardowe okna spełnią wymagania w zakresie tłumienia hałasu. Inaczej ma się sprawa z budynkami położonymi przy:
- ruchliwych ulicach z autobusami czy tramwajami które jeżdżą także w nocy,
- trasach tranzytowych z transportem samochodowym,
- trasach kolejowych,
- zakładach przemysłowych,
- lotniskach
gdzie generowany hałas nierzadko przekracza 100 dB.
W tych wypadkach tłumienie hałasu standardowego okna jest dalece niewystarczające i konieczne /zalecane/ jest zastosowanie okien znacznie lepiej tłumiącymi hałas - tzw. okna dźwiękoszczelne.
Zwiększenie hałasu o 10 dB dla ucha jest odczuwalne jako 2 krotna zmiana głośności i odwrotnie zmniejszenie hałasu o 10dB jest odczuwalne jako zmiana głośności o połowę mniejsza. Jest zatem o co walczyć. 
Podstawowym sposobem uczynienia okna bardziej tłumiącymi hałas jest zastosowanie odpowiednich szyb. Przy czym trzeba dodać, że wpływ szyb wielokomorowych bez zróżnicowania grubości poszczególnych tafli szkła na izolacyjność dźwiękową jest minimalny. 
Już zastosowanie jako szyby zewnętrznej szkła:
- o grubości 6 mm podnosi tłumienie o 1,5 - 2 dB,
- o grubości 8 mm podnosi tłumienie o 3,5 - 4 dB,
- o grubości 10 mm podnosi tłumienie o 5,5 - 6 dB.
Przy zastosowaniu grubszego szkła zewnętrznego i wewnętrznego:
- grubości 8 mm zew. i 6 mm wew. tłumienie wzrasta o około 7dB,
- grubości 8 mm zew. i 8.8 mm z folią optiphon tłumienie wzrasta o około 10 dB,
- grubości 10 mm zew. i 8.8 mm z folią optiphon tłumienie wzrasta o około 12 dB.
Oczywiście wymienione wyżej szyby nie wyczerpują możliwości szkła w zakresie tłumienia hałasu / możliwy jest nawet wzrost tłumienia o ponad 20 dB / jednak szyby o takich parametrach będą bardzo ciężkie i niestety drogie. 
W ślad za odpowiednią szybą w oknie dźwiękoszczelnym powinna pójść także konstrukcja samego okna:
- zarówno skrzydło i rama powinny być odpowiedniej grubości / nie mniej niż 80 mm /,
- ilość uszczelek nie powinna być mniejsza niż 3,
- ilość elementów ryglujących skrzydło powinna być maksymalnie duża - jak dla okna antywłamaniowego,
- okucia okienne powinny być ustawione w pozycji dającej maksymalny docisk skrzydła do ramy okiennej co z kolei może sprawiać wrażenie niezbyt komfortowej obsługi,
- osadzenie szyb powinno być dodatkowo uszczelnione między szybą i skrzydłem,
- jeżeli są stosowane nawiewniki to wyłącznie w wersji dźwiękoszczelnej.
Do kompletu winien być zastosowany montaż dedykowany oknom dźwiękoszczelnym. A więc bardzo staranne osadzenie okna w otworze okiennym a wypełnienie szczeliny montażowej np. pianą o podwyższonych parametrach tłumiących dźwięki. 
Tylko wykonanie okna wg powyższych reguł da oczekiwany efekt tłumienia hałasu zewnętrznego.
To wszystko razem czyni okna dźwiękoszczelne znacznie droższymi / 2-3 razy / w stosunku do okien standardowych no ale zdrowie i komfort są najważniejsze.      

Regulacja okuć okiennych - trochę wyższa szkoła jazdy.

W jednym z poprzednich postów pisałem o regulacji okuć okiennych. Tamten post dotyczył regulacji elementów okuciowych położonych na skrzydle - tzw. rolek ryglujących.  Pełna regulacja okuć okiennych, oprócz regulacji rolek ryglujących na skrzydle polega na wyregulowaniu zawiasów i rozwórki. Tu przestroga: jeżeli okna funkcjonuje dobrze - bez zauważalnych tarć a klamka obraca się lekko nie regulujmy zawiasów. Nieumiejętna regulacja może spowodować całkowite rozregulowanie okuć okiennych a tym samym kłopotliwe funkcjonowanie samego okna. Z drugiej strony tak naprawdę tu nie ma czego zepsuć - trochę cierpliwości i minimum umiejętności na pewno pozwoli na samodzielne wyregulowanie okna. Jeszcze jedna uwaga: wszystkie czynności regulacyjne należy wykonywać przy otwartym oknie. Do regulacji okuć okiennych tradycyjnie potrzebny jest kluczyk imbusowy /sześciokątny/ nr 4 i czasami nr 2.

Regulacja zawiasu górnego i rozwórki.

W nowoczesnych okuciach okiennych zarówno górny zawias / w okna rozwiernych / jak i ramię rozwórki / w okna uchylno - rozwiernych / mają możliwość regulacji. Wkręcając lub wykręcając śrubkę w zawiasie górnym lub ramieniu rozwórki możemy spowodować przesunięcie poziome skrzydła względem ościeżnicy /rysunek A /. Z kolei śrubką położoną pod ramieniem rozwórki / rysunek B / regulujemy docisk górnej części skrzydła do ościeżnicy.   

Regulacja zawiasu górnego i rozwórki.

Regulacja zawiasu dolnego.

Przed regulacją zawiasu dolnego należy z zawiasu zdjąć tzw. osłonki. 

W przypadku zauważalnych oporów i tarć przy otwieraniu okna zwróćmy uwagę w którym miejscu są te tarcia. Jeżeli tarcia występują na dole okna to należy skrzydło okienne należy podnieść do góry, jeżeli tarcia występują na górze okna - skrzydło należy opuścić. Możemy tego dokonać wkręcając lub wykręcając śrubkę w górnej części zawiasu na skrzydle / rysunek C /. Najlepiej robić to etapami sprawdzając każdorazowo jakie są efekty regulacji. 

W przypadku oporów występujących na pionowych elementach okna należy regulować położenie skrzydła w osi poziomej. W tym celu wkręcamy lub wykręcamy śrubkę w dolnej części zawiasu / rysunek C /. I w tym wypadku róbmy to stopniowo sprawdzając efekty regulacji. Musimy jednocześnie pamiętać, że przesuwając skrzydło w poziomie dołem powinniśmy o tą samą wielkość przesunąć je górą / rysunek A / w przeciwnym wypadku skrzydło okienne ustawimy skośnie względem ościeżnicy / futryny /.    

Możemy również wykonać doszczelnienie lub rozszczelnienie okna. Do tego celu służy śrubka położona w tyle zawiasu skrzydła / rysunek D / widoczna po całkowitym otwarciu skrzydła. Tą śrubką regulujeme siłę docisku skrzydła do ościeżnicy.

Regulacja zawiasu dolnego.

Przy okazji regulacji pamiętajmy o każdorazowym oliwieniu i smarowaniu okuć
okiennych - na pewno przedłuży to ich żywotność i użytkowanie będzie łatwiejsze.

Okna świata - okna skandynawskie.

Przysłowie mówi: co kraj to obyczaj. Te słowa mają zastosowanie również do stolarki budowlanej - okien i drzwi. Dzisiaj o oknach skandynawskich. Pierwszą cechą szczególną tradycyjnych okien skandynawskich jest otwieranie na zewnątrz. Jest to w głównej mierze spowodowane warunkami klimatycznymi krajów skandynawskich - stosunkowo długie, mroźne zimy z porwistymi wiatrami. W tych warunkach skrzydło okna otwieranego na zewnątrz jest dopychane do ościeżnicy / futryny / okiennej co przy stosowaniu nieskomplikowanych okuć pozwala na stosunkowo proste ich uszczelnienie. Drugim / może mniej ważnym / powodem stosowania okien otwieranych na zewnątrz jest możliwość aranżacji parapetu wewnętrznego bez każdorazowej demolki jak to ma miejsce w przypadku okien otwieranych do wewnątrz. 
Inna cechą okien skandynawskich jest ich prostota. Dotyczy to zarówno wyprofilowania skrzydła i ościeżnicy jak i stosowanych zawiasów i zamknięć. Elementy skrzydła i ościeżnicy pozbawione są znanych z naszych okien /szczególnie tych nowoczesnych/ głębokich profilowań i systemów uszczelnień. Wszystko bardzo proste i funkcjonalne. Również zamknięcia stosowane w tych oknach są proste i funkcjonalne - do dzisiaj stosuje się zamknięcia haczykowe, kiedyś w podobnej formie stosowane także w Polsce.     

Haczykowe zamknięcie okien skandynawskich

Oczywiście w oknach skandynawskich stosowane są również nowoczesne klamki i okucia obwiedniowe znane z naszych okien. Szczególnie dotyczy to okien z funkcją obrotową.
Pewnym minusem okien otwieranych na zewnątrz może się wydawać utrudnienie ich mycia - szczególnie tych położonych na wyższych piętrach. Ale i tu skandynawowie poradzili sobie doskonale. Przy zastosowaniu bardzo prostych w budowie zawiasów nożycowych okno rozwierne czy uchylne może być również oknem częściowo / rysunek 2 i 5 / lub całkowicie / rysunek 3 i 6 / obrotowym i tym samym umożliwić ich mycie od zewnątrz. 
Na rysunku poniżej warianty rozwiernego okna skandynawskiego:
- 1 - okno rozwierne / tzw. side hung /
- 2 - okno rozwierne z częśćowym obrotem / tzw. side swing 90 stopni /
- 3 - okno rozwierne z całkowitym obrotem / tzw. side swing 180 stopni /     

Okna skandynawskie rozwierne i rozwierno-obrotowe

Na rysunku poniżej warianty wykonania uchylnego okna skandynawskiego. W odróżnieniu od polskich okien, te odchylają się do góry.
- 4 - okno uchylne / tzw. top hung /
- 5 - okno uchylne z częściowym obrotem / tzw. top swing 90 stopni /
- 6 - okno uchylne z całkowitym obrotem / tzw. top swing 180 stopni / 

Okna skandynawskie uchylne i uchylno-obrotowe

Co istotne okna skandynawskie mają takie same parametry jeżeli chodzi o przenikalność cieplną / tzw. Uw / - można w nich montować szyby dwu i trzykomorowe.
Jedynym ich minusem są ograniczenia wymiarowe - skrzydła w tym systemie muszą być znacznie mniejsze od skrzydeł okien otwieranych do wewnątrz. Jednak coś za coś.

Współczynnik Uw a koszty ogrzewania.

Producenci stolarki okiennej od pewnego czasu prześcigają się w proponowaniu okien i drzwi o coraz niższym współczynniku przenikania ciepła - tzw. Uw. Zapewniają przy tym jakie to oszczędności / niektórzy mówią o oszczędnościach nawet 30 % / w kosztach ogrzewania będziemy mieć gdy skorzystamy z ich oferty. Sprawdźmy zatem na zimno, z ołówkiem w ręku, na jakie oszczędności faktycznie możemy liczyć. Żeby profesjonalnie do tego podejść muszę jeszcze raz odwołać się do wzoru na obliczanie Uw.

Tym razem nie będę obliczać Uw dla jakiegoś okna - skupię się na samym Uw. Co oznacza Uw? Wielkość współczynnika Uw po prostu oznacza jakie straty ciepła będziemy mieć dla konkretnej przegrody: ściany, dachu, okien czy drzwi. Te straty musimy uzupełnić systemem ogrzewania. Współczynnik Uw okna wyrażony jest w [W/m²K] czyli ile energii wyrażonej w watach musimy dostarczyć przez godzinę na każdy m² przegrody przy określonej różnicy temperatur między wnętrzem a otoczeniem. Przyjmuje się, że temperatura wewnętrzna wynosi średnio 20 stopni natomiast średnia temperatura zewnętrzna w okresie grzewczym  4 stopnie. Oczywiście chwilowa temperatura zewnętrzna może być znacznie niższa / nawet -20 stopni / i na taką różnicę temperatur należy dobrać wydajność systemu grzewczego natomiast faktyczne wykorzystanie ogrzewania będzie znacznie mniejsze. A zatem jakie będą straty ciepła dla okna o Uw=1,5 przy różnicy temperatur 16 stopni / 20 - 4 / przez cały okres grzewczy / 200 dni w roku / ?
Potrzebne ciepło = 1,5x16x24x200/1000 = 115 kW/m²  okna.
Dla ogrzewania elektrycznego przy cenie prądu 0,55 PLN/kW koszty wyniosą 63 PLN natomiast przy ogrzewaniu węglem / cena 0,25 PLN/kW / - 29 PLN.              Oczywiście obliczone wyżej koszty ogrzewania dotyczą tylko 1 m²  okna i chcąc otrzymać faktyczne koszty musimy te wartości przemnożyć przez całkowitą powierzchnię okien. A jakie będą koszt ogrzewania dla okien o niskim Uw np. 1,0. Odpowiednio: 
- dla ogrzewania elektrycznego - 42 PLN
- dla ogrzewania węglem - 19 PLN
Faktycznie koszty ogrzewania dla okien o niskim Uw są o około 30% niższe ale dotyczy to wyłącznie strat przez okna. Przyjmując, że okna odpowiadają za około 10 % ogółu strat ciepła / reszta to ściany, dach, podłogi / wybierając okna o niskim współczynniku Uw nasze oszczędności stopnieją do 3 % w porównaniu do okien standardowych. Czy to się opłaca ? Moim zdaniem przy standardowej wielkości i ilości okien / wymagana powierzchnia okien powinna być nie mniejsza niż 15 % podłogi / inwestycja w okna o bardzo niskim współczynniku Uw jest nieopłacalna. 

"Ciepła" ramka międzyszybowa - potrzeba czy bajer.

Na początek definicja ramki międzyszybowej. Co to jest ramka międzyszybowa i jaki jest cel jej stosowania? Ramkę międzyszybową /zwaną też dystansową/ stosują producenci szyb zespolonych. Głównym celem jej stosowania jest zapewnienie właściwej odległości między sklejanymi pojedynczymi szybami. Pojęcie "właściwa odległość" można interpretować dwojako:
- uzyskanie szyby zespolonej o konkretnej grubości
- uzyskanie szyby zespolonej o najlepszych parametrach np. cieplnych
Szyby zespolone z ramkami o stosunkowo małej szerokości /6, 8 mm/ stosuje się w autobusach, tramwajach czy wagonach kolejowych. Wynika to z konstrukcji stosowanych tam okien. Szyby te zwykle nie mają najlepszych parametrów izolacyjności cieplnej /Uw=około 2,0/. Oczywiście i tu następuje postęp - nowoczesne pojazdy wyposaża się w szyby dwukomorowe chociaż ramki dystansowe pozostały wąskie.      

W szybach stosowanych w budownictwie jednym z podstawowych parametrów jest ich izolacyjność cieplna. Tutaj optymalny dystans między szybami określa się na 16-18 mm. Przy takiej ramce międzyszybowej możemy uzyskać Uw=1,1 dla szyby jednokomorowej i Uw=0,5 dla szyby dwukomorowej. Zmniejszenie lub zwiększenie szerokości ramki powoduje pogorszenie izolacyjności cieplnej szyby zespolonej.
Na samym początku producenci szyb stosowali aluminiowe ramki dystansowe - nadal stanowią większość produkcji. Jednak od jakiegoś czasu do oferty zostały wprowadzone ramki z innych materiałów: tworzywowe, stali czy stali  nierdzewnej. Ramki z innych materiałów niż aluminium nazywane są potocznie "ciepłymi ramkami". Powodem wprowadzania ramek z innych materiałów jest zbyt duża linearna przenikalność cieplna /Ψ/ ramek aluminiowych. Ramki z wymienionych wyżej materiałów mają linearna przenikalność cieplną /Ψ/ mniejszą o połowę. Zatem sprawdźmy  jaki wpływ na całkowitą izolacyjność cieplną okna /Uw/ ma zastosowanie tzw. ciepłych ramek. Obliczenia wykonamy na przykładzie drewnianego okna referencyjnego czyli okna o wymiarze 123x148 cm, szklonego szybą zespoloną jednokomorową o Ug=1,1. 

Wzór na obliczanie izolacyjności cieplnej okna: 

gdzie:
Uw – współczynnik U okna [W/m²K]
Af – powierzchnia ramy  - 0,617 m²
Uf – współczynnik przenikalności cieplnej ramy 1,4 [W/m²K]
Ag – powierzchnia oszklenia - 1,203 m²  
Ug – współczynnik przenikalności cieplnej szyby 1,1 [W/m²K]
Lg – obwód szyby (wymiary zewnętrzne szyby) - 4,41 m
Ψ – Linearna przenikalność cieplna ramki aluminiowej - 0,075[W/mK] 
A zatem Uw=1,38  [W/m²K].
To samo okno lecz z szybą z ciepłą ramką Ψ = 0,040[W/mK] - Uw=1,29 [W/m²K].
Różnica po zastosowaniu ciepłej ramki wynosi 0,09 [W/m²K]. Dużo to nie jest ale dla tego samego okna ale dwuskrzydłowego będzie to już 0,15 [W/m²K].
Biorąc pod uwagę, że dopłata za ciepłą ramkę nie przekracza 30 PLN/szybę wydaje się że wydatek jest opłacalny. Tym bardziej że szyba z ciepłą ramką jest mniej podatna na tzw. parowanie szyb w okresie zimowym. Na uwagę zasługują też kolory ciepłych ramek.  

  

Izolacyjność cieplna okien drewnianych - przykłady obliczeń.

Jeszcze jakiś czas temu podstawowym kryterium izolacyjności okien i drzwi był współczynnik przenikania ciepła przez szybę tzw. Ug. Było tak wtedy, gdy na ogół stosowano szyby jednokomorowe o Ug =1,1. Współczynniki przenikania ciepła dla takiej szyby i ramy okiennej były zbliżone. Jednak dokładniejsze analizy rzeczywistego przenikania ciepła przez przegrody jakimi są okna i drzwi pozwoliły na opracowanie wzorów obliczania strat ciepła z uwzględnieniem wszystkich czynników mających na to wpływ.
Wg normy EN 14351-1 przenikalność cieplna okna jest określana poprzez parametr Uw wyrażony w jednostce W/(m² × K) – watt na metr kwadratowy na jeden stopień Kelwina.
Parametr Uw wyliczany jest wg poniższego wzoru:

W/w wzór uwzględnia nie tylko straty ciepła przez szybę ale także straty przez ramy okienne oraz tzw. mostek cieplny na styku szyby z ramami okna. 
Dla szybkiego porównywania współczynników Uw dla różnych systemów okiennych ustanowiono tzw. okno referencyjne czyli okno jednoskrzydłowe o wymiarach zewnętrznych 123 x 148 cm. Na rysunku poniżej referencyjne okno drewniane w systemie IV. 

Okno referencyjne, drewniane.

Obliczenie współczynnika Uw dla okna drewnianego referencyjnego 123x148 cm wykonanego w technologii 68 mm /grubość ramy ościeżnicy i skrzydła 68 mm/  z drewna miękkiego /sosna, meranti/ z aluminiowym okapnikiem, szklonego szybą ciepłochronną jednokomorową 4/16/4 o Ug=1,1 z aluminiową ramką dystansową:

Dla szyb ze szprosami przyjmuje się, że współczynnik Ug jest obniżony o 0,1.

Obliczenie współczynnika Uw dla okna drewnianego referencyjnego 123x148 cm wykonanego w technologii 78 mm /grubość ramy ościeżnicy i skrzydła 78 mm/  z drewna miękkiego /sosna, meranti/ z aluminiowym okapnikiem, szklonego szybą ciepłochronną dwukomorową 4/14/4/14/4 o Ug=0,6 z aluminiową ramką dystansową:

 

 To samo okno lecz w wersji dwuskrzydłowej / z tzw. ruchomym słupkiem /:

Okno drewniane ze słupkiem ruchomym.

 Obliczenie współczynnika Uw dla okna drewnianego referencyjnego 123x148 cm dwuskrzydłowego wykonanego w technologii 78 mm /grubość ramy ościeżnicy i skrzydła 78 mm/  z drewna miękkiego /sosna, meranti/ z aluminiowym okapnikiem, szklonego szybą ciepłochronną dwukomorową 4/14/4/14/4 o Ug=0,6 ze standardową aluminiową ramką międzyszybową:

Wnioski nasuwają się same. Najlepsze wyniki Uw otrzymamy dla dużych / lub nawet bardzo dużych / okien czy drzwi tarasowych jednoskrzydłowych i bez żadnych podziałów szyby. Szyba o niskim Ug stanowi najbardziej izolacyjny element okna - im jej będzie więcej w stosunku do ilości ram, tym bardziej izolacyjne cieplnie będzie okno. Zastosowanie dodatkowo tzw. ciepłej ramki międzyszybowej może poprawić Uw o około 0,1 W/(m2xK).

Okna drewniane - z jakiego drewna.

Wydawałoby się, że inwestorzy, decydując się na okna drewniane mają twardy orzech do zgryzienia. Oczywiście mam na myśli tych dla których cena nie jest jedynym kryterium wyboru materiału. Gatunków drewna są setki jeśli nie tysiące. Jednak część z nich z powodu swoich właściwości nie nadaję się do wykonywania stolarki zewnętrznej, inne z kolei nie są dostępne z powodu ograniczonego zainteresowania / takie prawa rynku /. I tak drogą eliminacji pozostaje kilka głównych z których wykonywane są okna drewniane.

Sosna

Ze względu na cenę i dostępność najpopularniejszy gatunek iglasty stosowany w produkcji okien i drzwi drewnianych. Mimo że posiada średnią odporność na działanie wilgoci dobrze polakierowany i konserwowany w przyszłości doskonale sprawdza się jako materiał do wyrobu stolarki także tych wystawionych na wpływ czynników zewnętrznych. Do wykonywania okien i drzwi drewnianych stosuje się dwie odmiany kantówki sosnowej:

• kantówkę z sosny łączonej mikrowczepami (najtańszy materiał do produkcji okien i drzwi) - przeznaczony głównie do lakierowania farbami kryjącymi
• kantówkę z sosny selekcjonowanej – do lakierowania farbami lazurowymi

Ciężar właściwy – około 420 kg/m3

Pewną wadą drewna sosnowego jest żywica mogąca się czasami ujawnić szczególnie w stolarce zamontowanej od strony południowej i lakierowanej ciemnymi kolorami. 

Przy okazji sosny można też wspomnieć o świerku jednak gatunkowo odbiega ona znacznie od sosny.

Sosna - rysunek z www.polis.com.pl

Meranti

Z gatunku iglastych, uprawiane na plantacjach w krajach tropikalnych, błędnie nazywane przez niektórych mahoniem. W produkcji okien i drzwi powinno się stosować odmianę tzw. dark red meranti o najlepszych parametrach jakościowych wśród meranti. Właściwości meranti są zbliżone do drewna sosnowego w dobrym gatunku. Drewno o wyglądzie stosunkowo jednorodnym bez charakterystycznych dla drewna słojów i sęków. Kolor – brązowy. Cechą charakterystyczną meranti jest zwiększona odporność na czynniki zewnętrzne powłok lakierniczych.

Ciężar właściwy – ponad 450 kg/m3

Zobacz moje uwagi związane z drewnem meranti : post 1, post 2.

Meranti - rysunek z www.polis.com.pl

Modrzew

Jedna z najlepszych i najtrwalszych odmian drewna wśród iglastych, o bardzo ładnym i regularnym rysunku usłojenia. Cechą charakterystyczną drewna modrzewiowego jest bardzo duża odporność na zawilgocenie – nie ulega korozji biologicznej a także nie odkształca się pod jej wpływem. Z upływem czasu twardość drewna modrzewiowego wzrasta – tzw. efekt kamienienie. Jest doskonałym materiałem do produkcji stolarki budowlanej, szczególnie tej narażonej na wpływ czynników zewnętrznych. Wadą modrzewia jest jego stosunkowo wysoka cena co wiąże się z małą podażą tego gatunku drewna.

Ciężar właściwy – ponad 550 kg/m3

Modrzew - rysunek z www.polis.com.pl

Sapeli

Z gatunku iglastych, uprawiane na plantacjach w krajach tropikalnych, nazywane często mahoniem afrykańskim. Drewno o ładnym usłojeniu. Kolor – ciemnobrązowy. Cechą charakterystyczną sapeli jest zwiększona odporność na czynniki zewnętrzne powłok lakierniczych. W odróżnieniu od meranti drewno sapeli jest gatunkowo jednorodne.

Ciężar właściwy – ponad 650 kg/m3

Obecnie ten rodzaj drewna jest trudno dostępny w postaci kantówki klejonej.

Sapeli - rysunek z www.polis.com.pl

Dąb

Z gatunku liściastych, zdecydowanie najlepszy materiał do produkcji okien i drzwi. Charakteryzuje się bardzo dużą gęstością, twardością, trwałością oraz odpornością na zawilgocenie. Jako materiał stolarski ma właściwie tylko dwie wady: 

• wysoką cenę
• powodowanie korozji metali – stąd konieczność stosowania do montażu wkrętów nierdzewnych

Lakierowanie stolarki dębowej farbami wodnymi na biało wymaga zastosowania specjalnych warstw izolujących, w przeciwnym przypadku na powierzchni mogą pojawić się plamy wywołane garbnikami dębu.

Ciężar właściwy – ponad 700 kg/m3

Dąb - rysunek z www.polis.com.pl

Oczywiście przedstawione gatunki drewna nie wyczerpują listy gatunków drewna z których można zrobić dobrą stolarkę okienną czy drzwiową. Z dobrych gatunków można jeszcze wymienić: cedr kanadyjski czy tek ale ze względu na cenę i małą dostępność są to drewna raczej niszowe. 

Okna z meranti - jeszcze kilka słów.

W jednym z poprzednich postów pisałem o drewnie meranti. Czytelnicy tego posta mogą odnieść wrażenie, że odradzam wykonywania stolarki z tego drewna. Absolutnie tak nie jest. Dobre drewno meranti / zwane dark red meranti / jest godne polecenia. Chodziło mi tylko o oddzielenie ziarna od plew.
Z informacji jakie otrzymałem od sprzedawcy kantówki klejonej meranti wynika, że pojęcie ciężaru właściwego "ponad 450 kg/m3" dotyczy całej dostawy do niego - czyli np. całego kontenera. Oznacza to, że średni ciężar właściwy drewna w kontenerze wynosi właśnie tyle. Podkreślam średni. Oznacza to ni mniej ni więcej, że w kontenerze jest zarówno drewno dobre / te o ciężarze +450 kg/m3 / jak i to znacznie gorsze. Sprzedawca sprzedaje wszystko jak leci jako drewno +450 kg/m3. Z mojego doświadczenia wynika, że średnio drewna dobrego jest 80-85%. Reszta stanowi drewno "złe" nie nadające się do produkcji stolarki okiennej czy drzwiowej. Czyli producent okien drewnianych musi zamówić / kupić / odpowiednio więcej drewna - właśnie o te 15-20% - żeby mieć pewność, że drewno na Twoje okna drewniane będzie odpowiedniej jakości. A to oznacza dodatkowe koszty które przynajmniej w części musi ponieść zamawiający okna z meranti.   
Co zatem kupujący okna z meranti ma zrobić żeby maksymalnie zabezpieczyć się przed kupnem okien z niewłaściwego drewna ?
1. Kupuj okna od sprawdzonego producenta.
2. Unikaj produktów w super atrakcyjnych cenach - może to oznaczać użycie do produkcji taniego / a więc niewłaściwego / materiału.
3. Promocja "meranti w cenie sosny" jest nierealna.
4. Żądaj certyfikatów CE i FSC / certyfikat pochodzenia drewna /.
5. Poproś producenta o pokazanie drewna z którego mają być wykonane Twoje okna. Z dużymi producentami tu może być kłopot, bo dla nich Twoje okno jest anonimowe a sprzedaż najczęściej odbywa się przez salony dealerskie. Z mniejszymi, lokalnymi nie powinno być problemu.
6. Poproś producenta o pokazanie Twoich okien w trakcie produkcji. Dobry producent nie powinien mieć przed Tobą żadnych tajemnic.
Tych kilka rad powinno cię ustrzec przed zakupem stolarki drewnianej, która nie wytrzyma próby czasu a Ty będziesz miał pewność właściwie wydanych pieniędzy. Tym bardziej, ze w Polsce okna kupuje się przeważnie na zawsze.

Okna drewniane łukowe - gdzie PCV nie może tam drewno pośle.

Temat do niniejszego posta przyniosło życie. Pewna firma zwróciła się do mnie z zapytaniem o możliwość wykonania okna łukowego / z tzw. pełnym łukiem / o szerokości 45 cm. Jak się okazało w trakcie rozmowy, projektant przebudowy strychu w starej kamienicy zaprojektował takie okno z PCV. Firma wykonująca przebudowę obdzwoniła kilkunastu producentów stolarki okiennej z PCV z pytaniem o takie okno - wszyscy odpowiadali, że okna łukowe chętnie ale nie o takiej szerokości. Jak się okazało nie ma możliwości wygięcia pełnego półłuku o średnicy 45 cm dla futryny i średnicy 37 cm dla skrzydła. Wykonanie tego okna z drewna stało się dla tej firmy ostatnią deską ratunku. I oczywiście, wykonanie takiego okna z drewna jest możliwe co czyni jeszcze dowód do stwierdzenia - nie ma jak drewno.

Okna z meranti - kupowanie kota w worku.

Drewno meranti / egzotyczna odmiana drewna iglastego / jest obecna w Polsce od ponad 20 lat. Uchodziło za synonim luksusu. Niektórzy nazywali / i nadal to robią / wprowadzając w błąd nieświadomych inwestorów - mahoniem. Jedyne co łączy meranti z mahoniem jest taki, że oba gatunki drewna pochodzą z krajów egzotycznych. I choć nie sposób przyrównywać meranti do mahoniu, drewno meranti ma / albo miało / wystarczającą ilość zalet żeby uznać stolarkę okienną czy drzwiową wykonaną z tego drewna za dobrą. Mało tego, drewno meranti ma właściwości czyniące je bardziej odporne na czynniki zewnętrzne. I tu jedna uwaga - pisząc o dobrych cechach meranti mam na myśli "dobre meranti". Na zachodzie Europy funkcjonuje nazwa dark red meranti czyli ciemno czerwone meranti. Drewno meranti w dobrym gatunku ma kolory od ciemno czerwonego do ciemno brązowego. I tylko takie drewno powinno być stosowane do wykonywania stolarki drewnianej. Jeszcze 10 czy 15 lat temu pod nazwą meranti kryło się takie właśnie drewno. Jakiś czas temu w Polsce wprowadzono nazwę "meranti prime. Drewno tak nazwane to nic innego jak "dark red meranti" - czyli meranti o dobrych właściwościach nadające się do produkcji okien i drzwi. Cechą charakterystyczną tego drewna jest ciężar właściwy ponad 450 kg/m3. Ale w dalszym ciągu na rynku jest obecne meranti które funkcjonuje pod nazwą handlową meranti standard. Co się kryje pod tą nazwą? Drewno o ciężarze właściwym poniżej 450 kg/m3. Gdyby ta różnica w ciężarze była niewielka - rzędu 10-20 kg/m3 to jeszcze pół biedy. Najczęściej meranti standard ma ciężar nie przekraczający 250, góra 300 kg/m3. Takie parametry czynią drewno meranti standard absolutnie nieprzydatne do produkcji stolarki drewnianej. Drewno jest słabe, miękkie. I tu rodzi się pole do nadużyć. Dobry, szanujący się i klienta producent stolarki drewnianej absolutnie nie zastosuje meranti standard do wykonania okien czy drzwi. Natomiast inni - kto to wie. Szczególnie, że strony klientów jest nacisk na najniższą cenę a meranti standard / w zasadzie powinno się nazywać meranti nie standard / jest znacznie tańszy od meranti prime. Do tego wizualnie, w gotowym polakierowanym wyrobie trudno niewprawnemu oku klienta odróżnić jakość zastosowanego meranti. Przy wyborze wykonawcy stolarki klientowi "czerwona lampka ostrzegawcza" powinna się zapalić gdy dostanie skrajnie niską ofertę. Może to oznaczać, że jego okna zostaną wykonane z niewłaściwego materiału. Jeżeli mimo to skorzysta z tej oferty bierze całą odpowiedzialność na siebie - przecież otrzyma okna z meranti a że nie w właściwym gatunku, jego strata. 

DREWNO MERANTI